Selim Palmgren is meer dan alleen een toetsenist. Hij was de persoon die een nationaal geluid opbouwde. Hij werd geboren in Pori (toen onderdeel van het Russische rijk) op 16 februari 1878 en stierf in Helsinki op 13 december 1951. Hij liet een erfenis achter die hielp bepalen hoe Finse klassieke muziek werkelijk klonk.
Hij begon niet vanaf nul. Palmgren begon zijn studie aan het Conservatorium van Helsinki in 1895. Maar de eigenlijke opleiding vond plaats in Duitsland. Van 1899 tot 1901 studeerde hij onder de grote Ferruccio Busoni. Deze instructie is belangrijk. Dit gaf hem een andere muzikale zwaartekracht dan Helsinki.
Na zijn terugkeer naar Finland verschoof zijn carrière van performance naar creatie. In 1909 stapte hij over naar dirigeren in Turku. Daar componeerde hij de opera Daniel Hjort. De première in 1910 was in het Zweeds. Vijftien jaar later, in 1929, herzag hij het voor de Finse uitvoering. Waarom zo’n verandering doorvoeren? In die tijd was taal een politieke daad. Zingen in het Fins was niet alleen artistiek. het was nationalistisch.
Ook elders was hij aanwezig. Pianist op tournee. Begeleider van zijn vrouw, zangeres Maikki Pakarinen. De sleur van het reizen komt niet naar voren in de partituren, maar het kan zijn dat ze zijn oor hebben gevormd.
Hij verliet Finland voor een tijdje. Van 1923 tot 1926 gaf Palmgren les aan de Eastman School of Music in Rochester, New York. Amerika. Toen kwam hij terug. Hij werd muziekcriticus in Helsinki. Van 1939 tot aan zijn dood in 1951 gaf hij opnieuw les aan de Sibelius Academie.
Dus waar is hij beroemd om?
Als je naar zijn catalogus kijkt, vallen je twee dingen op. De kleine pianostukjes. En de grote pianoconcerten.
Het nationalisme bestaat uit kleine stukjes. Zie “Finse lyrische stukken”. Hun inspiratie kwam rechtstreeks uit volksliederen. Je kunt het landschap erin horen. Dit is een nationalistische beweging in muzikale vorm.
Maar kijk eens naar de grotere werken. Vooral zijn vijf pianoconcerten. De invloed daar is niet folk. Het is Franz Liszt. Grandioos. technisch. romantisch.
Zijn werk heeft een dubbele persoonlijkheid. Eén voet staat op Finse bodem en de andere voet staat op het pedaal van Liszt. Welke is interessanter? De lokale smaak of continentale ambitie?
Hij slaagde erin beide te doen. Hij slaagde erin beide te doen.
