Ze steken hun tong uit als ze blij zijn. Het blijkt tenminste.
Lange tijd dachten we dat bijen alleen maar efficiënte robots waren. Kleine drones die rondzoemen, gegevens verzamelen en al het andere negeren. Nieuw onderzoek suggereert dat ze subjectieve ervaringen hebben. Niet helemaal menselijke emoties, maar iets echts.
Insecten hebben geen slappe gezichten zoals wij. Geen wenkbrauwen die verbaasd opgetrokken moeten worden. Geen glimlach. Hun lichamen zijn harde schelpen. Dus hoe weten we of ze iets voelen? Andrew Barron van de Macquarian Universiteit in Sydney besloot het uit te zoeken.
Hij werkte met buffstaarthommels (Bombus terrestris ).
Hier is de opstelling: video met hoge resolutie. Drie vloeistoffen. Eén ervan was suikerwater. De andere twee waren zout en kinine. Bitter en zout. Onaangenaam.
Toen de bijen suiker proefden? Ze staken hun glossa uit (dat is hun harige tong). Opnieuw en opnieuw.
Toen ze zout of kinine proefden? Ze veegden hun mond af. Schudden hun hoofden. Een duidelijk ‘nee bedankt’-gebaar.
Gemakkelijke interpretatie: ze houden van suiker. Ze houden niet van bittere dingen.
Maar Barron was er niet van overtuigd dat dit het hele verhaal was. Misschien was het gewoon een chemische reactie. Een reflex. Om te bewijzen dat het een interne toestand was, moest hij hun honger en dorst stillen.
Hij droogde de bijen uit door ze bloot te stellen aan een hitte van 40°C. 104°F.
Toen bood hij hen zout water aan.
Normaal gesproken hebben ze er een hekel aan. Maar uitgedroogd? Ze staken herhaaldelijk hun glossa’s uit.
“Het komt omdat je interne toestand is veranderd… dat is wat we denken te zien bij de bijen.”
Denk daar eens over na de volgende keer dat u klaar bent met hardlopen. Je pakt een sportdrankje. Het smaakt vreselijk als je vol en uitgerust bent. Het smaakt naar het leven zelf als je dorst hebt. De bij reageert niet alleen op het molecuul. Het evalueert de waarde.
Om ‘willen’ en ‘leuk vinden’ te scheiden, gebruikte het team chemicaliën.
Ten eerste dopamine. Bij mensen stimuleert dopamine het verlangen om beloningen te zoeken. Toen bijen een dosis dopamine kregen, was hun motivatie om voedsel te vinden misschien gestegen, maar het uitsteken van de tong gebeurde niet. Ze genieten niet meer van de smaak, ook al wilden ze meer van het eten.
Vervolgens gebruikten ze endocannabinoïden. Deze chemische stof is gekoppeld aan het ‘likende’ deel van plezier bij zoogdieren.
Boom. De tongen kwamen vaker naar buiten. Het genotsignaal nam toe.
Dus ja, ze voelen het. Of beter gezegd: ze verwerken de wereld met een laagje subjectiviteit. Het is geen robot.
Is het een menselijke emotie? Waarschijnlijk niet.
Ralph Adolphs van Caltech wijst op het voor de hand liggende: gezichtsuitdrukkingen creëren geen emoties. Acteurs faken ze. Mensen met gezichtsverlamming voelen nog steeds verdriet en vreugde.
“Bijen hebben bijenemoties”, zegt hij. Niet de onze. Verschillende bedrading, verschillende output. Maar het bewijs is solide. Ze vertegenwoordigen waarde op een flexibele manier.
Jonathan Birch van de London School of Economics ziet hier een groter plaatje. We onderschatten bugs al eeuwenlang. Deze studie is zeldzaam. Het ontwart verlangen van gelijk. Het laat zien dat hightech tools, zoals superslow-motioncamera’s, kunnen onthullen wat onze ogen hebben gemist.
De wereld is niet slechts een verzameling blinde ingangen en geprogrammeerde uitgangen.
Zelfs voor een insect met een masker van een gezicht.
