Victor E. Shelford: Zoolog, który zdefiniował współczesną ekologię

11

Victor Ernest Shelford nie tylko badał zwierzęta. Przyczynił się do ugruntowania pozycji całej ekologii jako nauki uznanej. Urodził się w Chemung w stanie Nowy Jork w 1877 r. i zmarł w 1968 r. Pozostawił po sobie dziedzictwo, które zmieniło nasze postrzeganie natury. Przed jego pracą ekologia była często odrębnym zbiorem obserwacji. Shelford przekształcił ją w dyscyplinę mającą zasady, metody i jasne granice.

Przełomowa była jego książka Animal Communities in Temperate America z 1913 roku. Był to jeden z pierwszych tekstów traktujących ekologię jako rygorystyczną, niezależną naukę, a nie tylko jako gałąź zoologii czy botaniki. To rozróżnienie było istotne. Pozwoliło to badaczom odejść od rozpatrywania gatunków w izolacji i rozpocząć badanie społeczności.

Od Uniwersytetu w Chicago do Towarzystwa Ekologicznego

W 1907 roku Shelford uzyskał stopień doktora. z Uniwersytetu w Chicago. Jednak jego rodzinne miasto i miejsce, w którym spędził większość swojej kariery, było związane z Uniwersytetem Illinois. Jego wpływy rosły tak szybko, że w 1916 roku został pierwszym prezesem Amerykańskiego Towarzystwa Ekologicznego. Rola ta nie miała wyłącznie charakteru ceremonialnego. Nadał ton sposobowi prowadzenia i rozpowszechniania badań środowiskowych na całym kontynencie.

Był pionierem metod eksperymentalnych. Podczas gdy inni obserwowali przyrodę, Shelford przeprowadzał eksperymenty. Wierzył w kontrolowane badania mające na celu zrozumienie, jak populacje zwierząt reagują na swoje środowisko. To przejście od prostej obserwacji do weryfikacji eksperymentalnej zadecydowało o ustanowieniu ekologii jako nauki ścisłej.

Definicja biomu

Jednym z najtrwalszych osiągnięć Shelforda była koncepcja biomu. W 1939 opublikował książkę Bioecology, której współautorem jest Frederick E. Clemens. Zdefiniowali w nim biom jako duży obszar geograficzny charakteryzujący się dominującą roślinnością i towarzyszącymi mu zwierzętami.

Dlaczego jest to dziś ważne? Ponieważ daje nam podstawę do zrozumienia globalnych ekosystemów. Nie chodzi tylko o liczenie ptaków czy tropienie owadów. Chodzi o zobaczenie szerszego obrazu. Pustynia to coś więcej niż tylko piasek i upał. Jest to szczególne oddziaływanie klimatu, roślin i zwierząt, tworzące niepowtarzalną jedność biologiczną.

Mapowanie naturalnych obszarów Ameryki Północnej

Książka Shelforda z 1963 r. Ekologia Ameryki Północnej posłużyła jako obszerne podsumowanie tych ważnych biomów. Podzielił kontynent na różne strefy:
– Tundra : zimne, bezdrzewne równiny.
– Las iglasty : lasy wiecznie zielone.
– Las liściasty : drzewa zrzucające liście.
– Step : otwarte równiny zdominowane przez trawy.
– Pustynia : Obszary suche, gdzie woda jest czynnikiem ograniczającym.

Jego wcześniejsze prace, rozpoczęte około 1933 roku, skupiały się już na związkach pomiędzy zmianami w populacjach zwierząt a zmianami środowiskowymi. Pisał o zmianach cyklicznych – naturalnych wahaniach gatunków, które powtarzają się w czasie. Prace te wyraźnie pokazały, że populacje nie są statyczne. „Oddychają” razem z otoczeniem.

Nacisk Shelforda na rygorystyczność eksperymentów i jego wszechstronne narzędzia koncepcyjne, takie jak biom, umożliwiły ekologom zadawanie lepszych pytań. Jak pewne zmiany w jednej części biomu wpływają na cały system? Jakie czynniki determinują cykl populacji?