De schoolvakanties zijn daar. Zes weken onbetaalde kinderopvang wachten op ouders van wie op de een of andere manier wordt verwacht dat ze blijven werken en gezond blijven. Je kunt zuurdesem bakken of uitgebreide holen in de woonkamer bouwen. Op dag drie is dat hol geen avonturenbasis meer. Het is een schuilplaats voor je eigen kind.
De oplossing ligt niet in meer activiteiten. Het is troonsafstand. Tijdens een playdate kun je thee drinken terwijl het nog warm is. En het blijkt dat jij niet uniek bent in dit verlangen naar verlichting. Orang-oetans, de eenzame reuzen van Borneo, hebben dezelfde strategie ontdekt.
Waarom orang-oetanmoeders speelafspraken organiseren
Orang-oetans houden niet van drukte. Het zijn solitaire wezens. Moeders voeden alleenstaande kinderen tot zeven jaar lang op zonder enige hulp. Geen partners. Geen babysitters. Nee Blauw. Gezien dat isolement zou je denken dat ze andere jongeren volledig zouden vermijden.
Dat doen ze niet.
Een grootschalig onderzoek analyseerde 30.000 observatie-uren van 31 wilde moeder-nakomelingenparen op Borneo. De gegevens waren duidelijk. Moeders reisden opzettelijk naar de territoria van andere vrouwtjes met baby’s van vergelijkbare leeftijd. De kinderen speelden. De moeders keken. Daarna ging iedereen naar huis.
Het is geen vrije arbeid. Deze reizen kosten energie en tijd. Het voeren wordt uitgesteld. Dus waarom zou je het riskeren?
De wetenschap achter spelen met dieren
Spelen is overal. Baby berberapen worstelen. Berenwelpen tuimelen. Het zijn ook niet alleen zoogdieren. Octopussen manipuleren speelgoed. Haaien spelen met strandafval.
Dit gedrag komt het meest voor bij sociaal complexe soorten. Meestal gebeurt het per ongeluk. Volwassen bruine beren verzamelen zich bij zalmstromen. Hun welpen worden wild. Volwassen slingerapen zitten elkaar te verzorgen. Baby-apen spelen eronder rond. Het is het dierlijke equivalent van ouders die bij de koffie kletsen terwijl de kinderen onder de tafel spelen.
Orang-oetans doorbreken het patroon. Hun spel is geen bijproduct van het rondhangen van volwassenen. Het is een georganiseerd evenement. Moeders maken het waar.
Dit suggereert dat spelen een vitale functie vervult. Voor jonge dieren is het oefenen. Het leert communicatie, samenwerking en conflictoplossing. Het test fysieke grenzen.
De inzet is reëel. Bruine berenwelpen die meer spelen, overleven langer. Speelse mannelijke tuimelaars zorgen later in hun leven voor meer nakomelingen.
Volwassenen spelen ook
We gaan er ten onrechte van uit dat spelen alleen tot de kindertijd behoort. Dieren zijn het daar niet mee eens. Volwassen kraaiachtigen snowboarden van daken. Hommels rollen houten ballen. Veel soorten blijven spelen lang nadat ze het overleven onder de knie hebben.
Spelen helpt volwassenen door chaos te navigeren. Het bouwt veerkracht op. Het bevordert de creativiteit onder druk.
Onderzoekers Xiangyou “Sharon” Shen en Zoe Crawley bestudeerden de menselijke speelsheid tijdens de pandemie. Ze ontdekten dat speelse volwassenen beter met de lockdown omgingen. Ze negeerden de stress niet. Ze droegen in plaats daarvan geen roze bril.
Speelse mensen vonden eenvoudigweg creatieve oplossingen. Ze bleven optimistisch. Speelsheid fungeert als een spotlight. Het benadrukt bepaalde aspecten van een omgeving, terwijl andere worden genegeerd. Het neemt de stress niet weg. Het verandert hoe je het ervaart.
Vind je eigen speeldatum
Dit betekent niet dat je je kinderen door de tuin moet achtervolgen. Speelsheid gaat over flexibiliteit. Het gaat over nieuwsgierigheid. Het gaat minder om de activiteit. Meer over de aanpak.
De komende zes weken zullen je op de proef stellen. Ouders moeten niet alleen speelafspraken voor hun kinderen organiseren. Ze moeten zelf ruimte maken voor spel.
Rommelen is geen teken dat het leven triviaal is. Het is misschien het enige dat je ervan weerhoudt het volledig te verliezen. Laat het hol gewoon niet winnen.
