Het gebeurt in de donkere uren tussen 6 en 7 mei. De meteorenzwerm Eta Aquariids bereikt zijn hoogtepunt. De naam klinkt als een wetenschappelijk label voor een specifiek sterrenbeeld, maar is eigenlijk slechts een verwijzing naar waar de bui vanuit de lucht lijkt te stralen. Het puin zelf heeft een veel bekendere oorsprong. Je kijkt naar stof van 1P/Halley. Dit is de komeet. Die iedereen kent. Het was de eerste in de geschiedenis waarvan de periodieke baan werd bewezen, vandaar de “1P”-aanduiding die werd toegeschreven aan Sir Edmund Halley.
Elk jaar doorsnijdt de baan van de aarde deze deeltjesstromen. Dat venster loopt van half april tot eind mei. De snelheid is wreed. Deze korrels komen met een snelheid van ongeveer 66 kilometer per seconde onze atmosfeer binnen. Ze branden hoog boven ons op en creëren de strepen waar we naar uitkijken. De piekactiviteit valt op 6 mei. Verwacht geen lichtshow. Gemiddeld kijk je naar zo’n twintig meteoren per uur. Het absolute maximum zou dertig kunnen worden. Het is stabiel. Het is geen vuurwerkshow.
De omstandigheden zijn dit jaar eigenlijk behoorlijk. De maan zal een groot deel van de nacht afwezig zijn. Die duisternis helpt. Het geeft je een betere kans om de snellere, zwakkere strepen op te vangen. Maar u moet uw omgeving onder controle houden. Ga weg van straatverlichting. Ga ergens heen waar geen lichtvervuiling is. De lucht is slechts zo mooi als de duisternis eromheen.
Waarom doet dit er toe? Het is een directe ontmoeting met een bezoeker die elke 75 tot 76 jaar terugkeert. We zwemmen door de staart van een hemelse zwerver die beschavingen heeft zien opkomen en ten onder gaan. De mechanica is eenvoudige natuurkunde. De zwaartekracht trekt het puin naar de aarde. Wrijving doet het stof ontbranden. Het resultaat is zichtbaar vanaf de grond.
“Zoals de naam niet doet vermoeden, is elk van de kleine korreltjes die je in de hogere atmosfeer zult verbranden afkomstig van de beroemdste komeet: 1P/Halley.”
Het stralingspunt, de Eta Aquariids, stijgt in het zuidoosten. Kijk in die richting terwijl de vroege ochtenduren naderen. De meteoren lijken uit die sterrenhoop te schieten. Ze kunnen overal in de lucht verschijnen, maar als je ze terug traceert, kom je naar dat punt.
Er bestaat geen magische formule om meer te zien. Gewoon geduld. En uitzicht op de ongerepte nacht. Het puinveld is constant. De snelheid is constant. De enige variabele is hoe donker je uit de stad komt.
Waarom het zuidelijk halfrond het beste zicht krijgt op de Eta Aquariden
De Eta Aquariids danken hun naam aan de nabijheid van hun stralingspunt tot de ster Eta Aquarii, gelegen in het sterrenbeeld Waterman. Deze meteorenregen wordt aanzienlijk veelbelovender naarmate het sterrenbeeld hoger in de nachtelijke hemel klimt. Maar hier zit het addertje onder het gras. Voor waarnemers op het noordelijk halfrond komt Waterman nauwelijks boven de horizon uit. Het uitzicht is slecht. Laaghangende meteoren worden snel opgeslokt door atmosferische interferentie en aardse obstakels.
Bijgevolg krijgen kijkers op het zuidelijk halfrond de beste zitplaats in huis. De stralingslamp bevindt zich hoog boven het hoofd, waardoor een veel breder gezichtsveld en helderdere, langere paden mogelijk zijn. Het staat in schril contrast met het beperkte perspectief dat in het noorden beschikbaar is.
De piek van 2020: timing en omstandigheden
We zijn onlangs door de meteorenzwerm Lyriden gegaan. Nu reist de aarde door het puin dat is achtergelaten door de komeet van Halley. Dit puinveld creëert het spektakel van de Eta Aquariids. Je kunt ze spotten van 19 april tot en met 28 mei. Maar de echte actie vindt plaats tijdens de piekactiviteit.
Voor 2020 valt de piek in de nacht van 5 op 6 mei. Onder ideale omstandigheden zie je misschien wel 40 vallende sterren per uur. De beste tijd om te kijken is vlak voor zonsopgang. Kijk naar het oosten. De straling stijgt in die richting op, waardoor je de langst mogelijke sporen door je gezichtsveld krijgt.
Er is wel een complicatie. De maan.
Een volle maan op 7 mei 2020 werpt aanzienlijk licht over de nachtelijke hemel. Deze helderheid spoelt zwakkere meteoren weg. Waarschijnlijk zie je alleen de helderste strepen. Als je je op het noordelijk halfrond bevindt, maakt de lage hoek van de straling in combinatie met maanlicht dit een moeilijke observatie. In het zuiden helpt de hoge hoek van de straling, maar de schittering van de maan speelt nog steeds een rol.
Halley’s komeeterfenis
Dit zijn niet zomaar willekeurige stenen. Het zijn fragmenten van de komeet van Halley. Wanneer de aarde deze stroom van stof en ijs kruist, verdampen de deeltjes wanneer ze onze atmosfeer binnenkomen. Het resultaat is een vurige streak. De Eta Aquariids staan bekend om hun snelheid. Ze behoren tot de snelste meteoren die we kunnen waarnemen. Deze snelheid is het gevolg van de frontale botsing van de aarde met het puin van de komeet.
De noordelijke hemel biedt weinig meer dan een glimp. De zuidelijke hemel biedt een spektakel. Het blijft een kwestie van geometrie en breedtegraad. Als u zich ten noorden van de evenaar bevindt, bent u in het nadeel. Je kijkt omhoog vanuit een ondiepe hoek. De meteoren lijken langs de horizon te scheren. Ze zijn kort, zwak en worden vaak gemist.
In het zuiden is de straling hoog. De meteoren vallen verticaal. Ze zijn helder. Ze zijn zichtbaar. Het verschil is niet subtiel. Het is dramatisch.
Dus, waar sta je als 6 mei aanbreekt? Het puin van de komeet passeert. De maan is vol. Het noorden wordt geblokkeerd door geografie. Het zuiden is open. De vraag is alleen wie er mag kijken.
Waarom de Eta Aquariden de moeite waard zijn om voor wakker te worden
Misschien ken je de Perseïden. Je hebt waarschijnlijk wel eens gehoord van de Leoniden. Maar de Eta Aquariden? Dat is een ander verhaal. Minder bekend, zeker. Maar ongetwijfeld spectaculairder.
Deze bui treft de aarde tussen 19 april en 28 mei. De goede plek? Op dit moment. De piekactiviteit valt precies tussen 4 en 6 mei. Als je dit in het weekend van 4 tot 5 mei leest, heb je geluk.
Hier is de kicker: het is een nieuwe maan. 4 mei. Geen maanlicht om de sterren uit te spoelen.
De meeste meteorenzwermen zijn het beste vlak voor zonsopgang te zien. De aarde draait in de meteoorstroom. Je veegt meer vuil op als je in de rijrichting kijkt. Zet dus je wekker. Kijk twee tot drie uur voor zonsopgang omhoog.
Hoeveel meteoren kun je zien?
Tijdens piekuren heb je te maken met 25 tot 30 meteoren per uur. Misschien meer. Ze schieten met een snelheid van ongeveer 66 km/u door de lucht. Snel genoeg om het op te merken. Langzaam genoeg om van de flits te genieten.
Het is niet zoals de Perseïden. Het is subtieler. Maar intens.
Waar komen ze vandaan?
Verwacht geen nieuwe komeet. Dit is ouderwets. Deze puinvelden zijn overblijfselen van de komeet van Halley. Degene die we allemaal kennen. Degene die ongeveer elke 75-76 jaar bezoekt.
Halley kwam hier eeuwen geleden langs. Het liet een spoor van stof en steen achter. De aarde ploegt elk jaar in mei door dat pad. De meteoren die we zien zijn slechts kleine korrels die in onze atmosfeer verbranden.
Waarom worden ze Eta Aquariden genoemd?
De naam vertelt waar je moet zoeken. Soort van.
Het stralingspunt – de plek aan de hemel waar de meteoren lijken te ontstaan – bevindt zich nabij de ster Eta Aquarii. Dat staat in het sterrenbeeld Waterman. De waterdrager.
Eta Aquarii zelf bevindt zich op een afstand van ongeveer 170 lichtjaar. Het is slechts een achtergrondmarkering. Een referentiepunt voor astronomen. De meteoren komen niet van de ster. Ze komen uit de richting van dat sterrenbeeld.
Is het de moeite waard om uit bed te komen?
Absoluut.
Lage concurrentie. Hoge beloning. Geen maaninterferentie.
De meeste mensen slapen. De lucht is donker. Je hebt de buurt voor jezelf. Zoek gewoon een plekje met minimale lichtvervuiling. Laat uw ogen tien minuten wennen. Kijk omhoog.
Wacht op de flits.
Het gebeurt sneller dan je denkt. De ene seconde is het leeg zwart. Het volgende moment snijdt een groen-witte streep door de duisternis. In een oogwenk verdwenen.
Maar het was er. Je zag het.
Zet de wekker. Kijk naar de lucht.
Als u op zoek bent naar de nieuwste updates over wetenschap en technologie, vindt hier de realtime actie plaats. Geen gemiste verhalen. Gewoon puur nieuws.
“Volg Futura op WhatsApp en Google News om nooit meer een update over wetenschap en technologie te missen!”
Realtime wetenschappelijke waarschuwingen
Nieuws krijgen is meteen belangrijk. Zeker als het om doorbraken gaat. Een nieuwe studie daalt. Er wordt een raket gelanceerd. Een virus muteert. Je moet het weten voordat het in de reguliere feed terechtkomt. Daarom is het slim om rechtstreeks verbinding te maken met bronnen als Futura.
WhatsApp voor onmiddellijke levering
Denk aan je telefoon. Het zit altijd in je zak. Berichten verschijnen daar als eerste. Als Futura waarschuwingen stuurt via WhatsApp, krijg je ze daar. Geen browser openen. Geen pagina vernieuwen. Gewoon een ping. Het is snel. Het is privé. En het doorbreekt de ruis van algoritmen voor sociale media.
Google Nieuws: samengesteld en betrouwbaar
Google Nieuws doet meer dan alleen koppen weergeven. Het aggregeert. Het filtert. Het brengt de meest relevante wetenschappelijke en technische verhalen naar uw startscherm. Als je Futura daar volgt, maak je gebruik van een stroom van gecontroleerde informatie. Het algoritme leert waar u om geeft. Dan is het jou van dienst.
Waarom deze combinatie werkt
Eén kanaal is voor directe, persoonlijke waarschuwingen. De andere is voor ontdekking en breedte. Gebruik WhatsApp voor dringende zaken. Gebruik Google Nieuws voor de diepe duik. Samen bestrijken ze alle bases. Zonder gedoe blijf je op de hoogte.
