Nowe badanie pokazuje, że rozpieszczone pingwiny z ogrodów zoologicznych starzeją się biologicznie szybciej niż ich dzikie odpowiedniki, mimo że ogólnie żyją dłużej. Odkrycie to, zdaniem badaczy, zaskakująco przypomina styl życia ludzi w krajach rozwiniętych. Opublikowane niedawno badanie podkreśla, jak nadmiar i brak aktywności mogą przyspieszyć proces starzenia, nawet w przypadku braku drapieżników i trudnych warunków środowiskowych.
Paradoks pingwina: szybsze starzenie się, dłuższe życie
Naukowcy z Uniwersytetu Helsińskiego przeanalizowali próbki krwi 64 pingwinów cesarskich, porównując pingwiny żyjące na wolności (z Wyspy Opętania na Oceanie Południowym) z pingwinami z ogrodów zoologicznych (Zoo w Zurychu i Loro Parque). Korzystając z „zegara epigenetycznego” – metody pomiaru metylacji DNA – odkryli, że zoopingwiny wykazywały oznaki przyspieszonego starzenia biologicznego. Na przykład 15-letni pingwin z ogrodu zoologicznego ma biologiczny wiek 20-letniego dzikiego pingwina.
Oznacza to, że chociaż zoopenguiny cieszą się ochroną przed naturalnymi zagrożeniami i nieograniczonym pożywieniem, ich siedzący tryb życia i dieta swobodna zakłócają ich naturalny rytm biologiczny. Zaburzenie to może przyspieszyć uszkodzenie komórek i starzenie się na poziomie molekularnym. Zaskakującym zwrotem akcji jest to, że pomimo szybszego starzenia się biologicznego, pingwiny z ogrodów zoologicznych nadal ogólnie żyją dłużej, ze średnią długością życia wynoszącą 21 lat w porównaniu do 13,5 lat w przypadku pingwinów dzikich.
Dlaczego pingwiny? Model starzenia się człowieka
Konsekwencje badania wykraczają poza biologię pingwinów. Naukowcy wybrali pingwiny, ponieważ ich podstawowe warunki społeczno-ekonomiczne nie zmieniły się znacząco na przestrzeni wieków, co zapewnia rzadkie, kontrolowane środowisko do badania starzenia się. Pingwiny cesarskie żyją długo (do 40 lat), co czyni je idealnymi obiektami do monitorowania wpływu czynników stylu życia.
Wzrost spożycia pokarmu i spadek poziomu aktywności fizycznej u zoopenguinów naśladują podobną zmianę we współczesnym stylu życia ludzi. W badaniu porównano także wzorce starzenia się pingwinów z danymi uzyskanymi od ludzi, w szczególności wykorzystując palenie jako znany czynnik przyspieszający starzenie się w celu przetestowania modelu. Wyniki pokazują, że mechanizmy biologiczne regulujące starzenie się pingwinów są niezwykle podobne do mechanizmów biologicznych.
Poza rybami i ćwiczeniami: epigenetyka i styl życia
Badania skupiają się na epigenetyce – dziedzinie badającej, jak środowisko i zachowanie wpływają na ekspresję genów bez zmiany sekwencji DNA. Zegar epigenetyczny wykazał, że zoopenguiny miały zmiany w genach związanych z przyjmowaniem składników odżywczych, wzrostem, śmiercią komórek, zdrowiem serca i aktywnością fizyczną. Zmiany te sugerują, że brak złożoności środowiska, stres psychospołeczny i zmiany w mikroflorze jelitowej mogą również przyczyniać się do przyspieszonego starzenia.
Naukowcy sprawdzają obecnie, czy zwiększenie aktywności fizycznej i zmniejszenie spożycia pokarmu może odwrócić te skutki u pingwinów trzymanych w niewoli. Jaśniejszy przekaz jest jasny: uważne odżywianie i aktywność fizyczna są prawdopodobnie niezbędne do wydłużenia życia nie tylko pingwinów, ale także ludzi.
Podsumowując: Badania Penguin podkreślają kluczowy związek między stylem życia a starzeniem się. Chociaż nowoczesne udogodnienia mogą wydłużyć ogólną długość życia, mogą przyspieszyć rozkład biologiczny, jeśli nie zostaną zrównoważone aktywnością i uważną konsumpcją. Odkrycia te wyraźnie przypominają, że nawet w przypadku braku naturalnych zagrożeń siedzący tryb życia może mieć swoją cenę.
