Archeolodzy w Dijon we Francji odkryli szczątki co najmniej 18 celtyckich mężczyzn pochowanych w bardzo nietypowy sposób ponad 2400 lat temu. Odkrycie dokonane przez francuski Narodowy Instytut Prewencyjnych Badań Archeologicznych (Inrap) w latach 2025 i 2026 wskazuje, że ci ludzie – prawdopodobnie wojownicy lub elity – zginęli gwałtowną śmiercią w późnej epoce żelaza (450–25 p.n.e.).
Charakterystyczny rytuał pogrzebowy
Szkielety znaleziono siedzące pionowo w okrągłych dołach ułożonych w dwóch prostych liniach. Każdy dół miał średnicę około 1 metra, a ciała ułożono twarzą w stronę zachodu, z rękami rozłożonymi po bokach i rozstawionymi nogami. Ta metoda pochówku jest rzadka, a we Francji i Szwajcarii udokumentowano jedynie około 50 takich miejsc.
Dlaczego to jest ważne: Siedzenie nie jest wypadkiem. Wskazuje na celowy rytuał przeznaczony dla określonych osób. Nie były to zwykłe pochówki, ale raczej szczególny zaszczyt – lub ponure przesłanie – dla osób uznanych za tego godnych. Pozycja ciał sugeruje społeczeństwo, które wyraźnie podzieliło swoich zmarłych na straty, być może ze względu na status, rolę w społeczności lub zasługi wojskowe.
Dowody brutalnego konfliktu
Ze wstępnych analiz wynika, że zmarli to sprawni fizycznie mężczyźni w wieku od 40 do 60 lat. Jednak najważniejsze ustalenia wskazują na brutalny koniec. Stwierdzono, że kilka szkieletów miało niezagojone rany cięte, co wskazuje na śmiertelne rany zadane ostrą bronią, prawdopodobnie mieczami. Znaleziono jednego mężczyznę noszącego na ramieniu bransoletkę z czarnego kamienia, której śmierć datuje się na okres od 300 do 200 lat p.n.e. Na czaszce miał dwie wyraźne rany kłute. Co najmniej pięciu innych miało podobne rany na kościach ramion.
Znaczenie: Rany nie są przypadkowe. Sugerują, że osoby te zginęły w bitwie lub były ofiarami ataków ukierunkowanych, co potwierdza tezę, że mieli status wojskowy. Zachowanie tych ran sugeruje, że ciała pochowano wkrótce po śmierci, dzięki czemu rany pozostały świeże w momencie pochówku.
Kontrast z pobliskim cmentarzem rzymskim
Podczas tych samych wykopalisk odkryto także cmentarz rzymski z I wieku naszej ery. W miejscu tym znajdowały się 22 niemowlęta pochowane w trumnach zawierających rzadkie ofiary pogrzebowe, takie jak monety i ceramika. Kontrast między brutalnymi pochówkami celtyckimi a spokojniejszymi rzymskimi grobami niemowląt uwydatnia wyraźne różnice w praktykach kulturowych i trudną rzeczywistość życia w późnej epoce żelaza.
„Odkrycie tych pochówków siedzących oferuje bezprecedensowy wgląd w celtyckie zwyczaje pogrzebowe i przemoc, która ukształtowała ich świat”. – Oświadczenie Inrap
Historia tego miejsca jest złożona: później wykorzystywano je do uprawy winogron i budowy klasztoru w 1243 roku. Dziś graniczy z nowoczesną szkołą podstawową, co stanowi wyraźne przypomnienie, że przeszłość kryje się tuż pod powierzchnią.
Podsumowując: odkrycie celtyckich wojowników pochowanych w wyniku rytualnej przemocy jest krytycznym oknem na burzliwą erę. Potwierdza to, że w Galii późnej epoki żelaza wojna i status elity były ze sobą ściśle powiązane, a śmierć była często brutalnym widowiskiem. Niezwykłe praktyki pochówku uwydatniają społeczeństwo mające obsesję na punkcie władzy, honoru i trudnych realiów przetrwania.
